Adjektiv a/o-Dekl. dreiendig
urbānus a um
Georges, Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch:
urbānus, a, um (urbs), zur Stadt (besonders zu Rom) gehörig, städtisch, in (bei) der Stadt, Stadt- (Gegensatz rusticus)
I)eigentlich
suffragatio, der städtischen Bevölkerung (Gegensatz militaris)Cic.
sermo, der Städter (Gegensatz rusticus, der Bauern)Liv.
vitaCic.
audacia (Gegensatz provincialis)Cic.
tribusCic.
praetor, der in Rom zwischen römischen Bürgern Recht sprichtCic. Caes., siehe praetor
exercitus, aus römischen Bürgern bestehendLiv.
populus (Gegensatz exercitus)Nep.
plebes und plebsSall. Sen.
insidiaeCic.
consilium, der Beschluss innerer PolitikCic.
praedium, ein Landgut bei der Stadt, auch auf städtische Art eingerichtetCic.
so auch
rusIustin.
fundusCato
cohortes, zu Rom in Garnison stehendeICt.
substantivisch: urbānī, ōrum, maskulin, die Stadtbewohner, StädterCic.und andere
II)metonymisch: nach städtischer Weise, städtisch
1)im guten Sinn
a)feinstädtisch, fein im Benehmen, gebildet
homo, ein WeltmannCic. ep. 3, 8, 3
urbani (vornehme) assidui civesPlaut. trin. 202
übertragen von Gewächsen: veredelt
herbaPlin.
arbores urbanioresPlin.
b)von der Rede: fein, gebildet, gewählt
quiddam resonat urbaniusCic.
os facile (in pronuntiando) et urbanumQuint.
c)fein, geistreich im Witz oder Scherz, witzig, scherzhaft
homines lepidi et urbaniCic.
homo urbanissimusCic.
und
urbanissimus homoSen. rhet.
sermoCic.
salesCic.
substantivisch: der WitzboldHor. ep. 1, 15, 27
2)im üblen Sinn: dreist, unverschämt
fronsHor. ep. 1, 9, 11 (Gegensatz pudor subrusticusCic. ep. 5, 12, 1)
Charlton T. Lewis, An Elementary Latin Dictionary:
urbānus, adjective with comparative and superlative urbs, of the city, of the town, in the city, in Rome
vitam urbanam atque otium Secutus sumTer.
tribusCic.
praetorCaes.
exercitusLiv.
administratio rei pCic.
As substantive neuter, an inhabitant of a city, city man, citizen, resident in Rome
omnes urbani, rusticiCic.
otiosiLiv.
In city fashion, in city style, citizenlike, polished, refined, cultivated, courteous, elegant, nice
hominem ut nunc loquimur urbanumCic.
resonare urbaniusCic.
sic utroque distinctior et urbanior CiceroTac.
Witty, humorous, facetious, jocose, clever
in isto genere urbanissimusCic.
salesCic.
urbanus coepit haberiHor.
Bold, forward, impudent
fronsHor.
audaciaCic.
Text based on data provided by Perseus Digital Library, with funding from The National Endowment for the Humanities. Original version available for viewing and download at http://www.perseus.tufts.edu